Năm 2026, Viện Nghiên cứu Lịch sử và Văn hóa Việt chính thức được giao nhiệm vụ phối hợp thực hiện công tác lập hồ sơ khoa học Di tích lịch sử quốc gia Nà Tu, xã Cẩm Giàng, tỉnh Thái Nguyên – địa điểm ghi dấu sự kiện ngày 28/3/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Tổng đội Thanh niên xung phong 312 – để đề nghị xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.
Di tích lịch sử quốc gia Nà Tu.
Việc lập hồ sơ khoa học là một nhiệm vụ chuyên môn có ý nghĩa quan trọng trong quá trình nghiên cứu, đánh giá, xác lập và làm rõ các giá trị của di tích, đồng thời là cơ sở khoa học phục vụ các bước xem xét, thẩm định và trình cấp có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa. Theo quy định hiện hành, hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt được thực hiện theo quy trình và thành phần hồ sơ khoa học quy định tại Nghị định số 308/2025/NĐ-CP của Chính phủ.
Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Viện đã tổ chức một chương trình nghiên cứu, điều tra và khảo sát tổng thể tại di tích, kết hợp giữa phương pháp nghiên cứu lịch sử, văn hóa với các phương pháp điều tra, khảo sát chuyên ngành. Các nội dung trọng tâm gồm: khảo sát hiện trạng di tích; điều tra, thu thập và kiểm chứng tư liệu; nghiên cứu lịch sử và các sự kiện gắn với di tích; đo đạc, xác định vị trí, tọa độ và các yếu tố không gian; lập bản đồ, khoanh vùng bảo vệ; khảo tả, kiểm kê di vật, hiện vật; chụp ảnh khảo tả; ghi âm, ghi hình; thu thập tư liệu Hán Nôm và các tài liệu liên quan; nghiên cứu, biên soạn các báo cáo chuyên đề và hoàn thiện các thành phần của hồ sơ khoa học.
Đặc biệt, công tác nghiên cứu sẽ tập trung làm rõ giá trị lịch sử của Nà Tu với tư cách là di tích lịch sử – địa điểm ghi dấu sự kiện ngày 28/3/1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Tổng đội Thanh niên xung phong 312, đồng thời khảo sát, nhận diện đầy đủ các yếu tố vật chất, tư liệu và không gian liên quan đến sự kiện, làm cơ sở khoa học cho việc đánh giá giá trị và lập hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.
Để bảo đảm chất lượng khoa học của nhiệm vụ, bên cạnh đội ngũ chuyên gia nghiên cứu lịch sử, văn hóa và di sản của Viện, Viện Nghiên cứu Lịch sử và Văn hóa Việt đã tổ chức mở rộng mạng lưới chuyên gia tham gia nghiên cứu. Thành phần được mời gồm các nhà nghiên cứu, giảng viên và chuyên gia đang công tác tại các cơ sở đào tạo, nghiên cứu thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, với các chuyên ngành liên quan như lịch sử, khảo cổ học, văn hóa học, du lịch, địa lý và nghiên cứu di sản.
Việc huy động đội ngũ chuyên gia liên ngành nhằm tăng cường khả năng tiếp cận đa chiều đối với di tích, kết hợp giữa nghiên cứu tư liệu và khảo sát thực địa, giữa nghiên cứu lịch sử với các phương pháp chuyên ngành về không gian, địa lý, khảo cổ, văn hóa và di sản. Đây cũng là cơ sở để kiểm chứng, đối chiếu và nâng cao độ tin cậy của các kết quả nghiên cứu trước khi tích hợp vào hồ sơ khoa học.
Trong khuôn khổ triển khai nhiệm vụ, Viện đã tổ chức cuộc họp chuyên gia mở rộng để trao đổi và thống nhất phương án tổ chức thực hiện. Tại cuộc họp, các chuyên gia tập trung trao đổi về phương pháp nghiên cứu, nội dung điều tra – khảo sát, phương án thu thập và xử lý tư liệu, công tác đo đạc – định vị, kiểm kê hiện vật, xây dựng bản đồ và các sản phẩm khoa học, kỹ thuật phục vụ hồ sơ.
Cuộc họp chuyên gia mở rộng triển khai nhiệm vụ lập hồ sơ khoa học di tích
Cuộc họp cũng là dịp để Viện phân công các nhóm chuyên môn, xác định mối liên hệ giữa các khâu nghiên cứu, khảo sát và biên soạn, bảo đảm quá trình thực hiện được triển khai đồng bộ, khoa học và đúng tiến độ trong năm 2026.
Thông qua việc triển khai nhiệm vụ lập hồ sơ khoa học Di tích lịch sử quốc gia Nà Tu, Viện Nghiên cứu Lịch sử và Văn hóa Việt tiếp tục phát huy vai trò của một đơn vị nghiên cứu chuyên ngành trong công tác điều tra, tư liệu hóa, nghiên cứu và lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa; góp phần cung cấp cơ sở khoa học phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di tích trong giai đoạn mới.
